Dr. Azmi SERİN
Gastroenteroloji Uzmanı
Özel Sani Konukoğlu Hastanesi Başhekimi
Hepatit B enfeksiyonu, dünyanın ve ülkemizin en önemli sağlık sorunlarından birini oluşturmaktadır.
Hepatit B virüsü (HBV), 1965 yılında tanımlanmıştır. Hepatit B virüsü kronikleştiği için, kronik karaciğer hastalıkları olan; kronik hepatit, siroz ve karaciğer kanserine neden olmaktadır.
Dünya nüfusunun üçte biri (1/3’ü) yani 2 milyar insan, bu virüsle karşılaşmaktadır. 400 milyon insan ise bu virüsü vücudunda taşımaktadır. Yine dünyada her yıl yaklaşık 1 milyon insan, Hepatit B virüsüne (HBV) bağlı, siroz veya karaciğer hastalığından ölmektedir.
Ülkemizde de 3.5-4 milyon insanın, Hepatit B virüsü taşıdığı tahmin edilmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki nüfusun, % 6 – 7’sinin Hepatit B virüsü taşıyıcı olduğu düşünüldüğünde, Gaziantep ilinde yaşayan 1 milyon insanın, yaklaşık 60.000’inde Hepatit B virüsü taşıdığını söylemek yanlış olmayacaktır.
Hepatit B virüsü ile enfekte olan bireyde, akut hepatit, kronik hepatit gelişebilir. Kronikleşme çocuk yaş grubunda daha sık görülür ve % 70 – 90 kadar çıkabilir. Yani doğum anında, anneden bebeğe Hepatit B virüsü geçtiğinde, kronikleşme daha fazla olmaktadır. Bu nedenden dolayı, annelerin gebelik öncesi aşılanması veya doğum öncesi Hepatit B virüsü taşıyıcı olup olmadığının belirlenmesi ve doğumda bebeğe geçişin önlenmesi için gerekli işlemlerin yapılması çok önemlidir.
Sağlıklı bir birey, Hepatit B virüsü ile enfekte olduğunda, 45 – 180 gün içinde hastalık ortaya çıkmaktadır. Hastalık, basit bir gribal enfeksiyon şeklinde belirtiler verdiği gibi, sarılık ve karaciğer yetmezliği şeklinde de görülebilir.
Hepatit B enfeksiyonundan şüphelenildiği takdirde bir takım işlemlerin yapılması gerekmektedir. Bu işlemler:
- İlgili hekim tarafından kişinin muayene edilmesi.
- Karaciğer fonksiyon testleri (KCFT) yapılması.
- Hepatit B virüsüne ait belirleyicilerin (markerların) :
v HBS Ag
v Anti HBs
v HBe Ag
v Anti HBe
v Anti HBc IgM
v Anti HBc Ig G
v HBV DNA bakılması gerekmektedir.
Akut viral Hepatit B enfeksiyonunun doğal iyileşme süresi 1.5 aydan 6 aya kadar uzayabilmektedir. 6 aydan sonra, karaciğer fonksiyon testleri (KCFT) normal düzeye geldiği halde, hastanın kanında HBs Ag(+)’liği devam ediyorsa, kronik hepatit veya taşıyıcılık dediğimiz durum söz konusudur. Anti HBs (+)’leştiğinde, Hepatit B’de tam iyileşmeden söz edilebilmektedir.
Buradan da anlaşılacağı gibi, Hepatit B aşısı yapılmadıktan sonra, antikor yani Anti HBs (+) olduğunda, koruyucu özellik söz konusudur.
Hepatit B enfeksiyonunun yaygınlığı ve sonucunda, kronik hepatit, siroz ve karaciğer kanseri olma riski göz önüne alındığında, Hepatit B’den korunmanın, ne kadar önemli olduğu anlaşılmaktadır.
HBs Ag(+) ve karaciğer fonksiyon testleri normal olan ve taşıyıcı olarak isimlendirdiğimiz hastaların, ancak %1’i tamamen iyileşmekte ve Anti HBs(+)’leşmektedir. Bu nedenle, taşıyıcıların kronik hepatite dönüşme riski nedeniyle, periyodik (düzenli ve belirli aralıklarla) doktor kontrolünden geçmesi gerekmektedir. Bu tür hastalar 3 – 6 ayda bir, karaciğer fonksiyon testi olan, ALT Testi yaptırmalıdır. ALT yükselmediği sürece, herhangi bir tehlike yoktur. Bu nedenle bu tür hastaların ALT yükselmesine neden olacak ajanlardan (ilaçlar, alkol) uzak durmaları, kilo almamaları önemlidir. Karaciğerde yağlanma sonucu, ALT yükselmektedir.
Bu kadar önemli bir enfeksiyon hastalığından korunmak için, yapmamız gereken, virüsle karşılaşmadan önce, Hepatit B’ye karşı aşılanmamız ve çocuklarımızı aşılatmamız gerekmektedir.
Ülkemizde 1996 - 1998’den beri Hepatit B aşısı yapılmaktadır. Bugün için yeni doğan bebeklere, diğer aşılarla birlikte Hepatit B aşısı uygulanmaktadır. Aşının koruyucu etkisi, % 90 – 95’tir. Risk altındaki yetişkinlerde aşı yapılmadan önce, Anti HBs testi yapılması uygundur. 3 doz aşıdan sonra, Anti HBs oluştuğundan, 5 – 10 yıl veya ömür boyu Hepatit B’ye karşı bağışıklık kazanabilirler.
Tüm bu bilgiler ışığında, Hepatit B virüsünden korunmak için, yeni doğan çocuklarımızı, evlenmeden önce gençlerimizi ve risk altında olan (Hepatit B’li kişilerle temas etme riski olan) kişileri, Hepatit B aşısı yaptırmamız gerekmektedir.
