KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM /

Akraba Evlilikleri

Akraba evliliği aynı soydan gelen iki kişinin evlenmesi anlamına gelir. Akraba evliliği toplumumuzda birçok ülkede olduğu gibi ciddi bir tıbbi sorundur. Genetik hastalıkların sıklığını olumsuz etkilemesi nedeniyle üzerinde önemle durulması ve tartışılması gerekir.

Akraba evlilikleri farklı derecelerde karşımıza çıkar. Ülkemizde akraba evliliği denince sıklıkla kardeş çocuklarının evliliği gözleniyor. Yani hala-dayı çocukları veya amca çocuklarının evliliği gibi. Bu, birinci derece yakınlık olarak kabul ediliyor.

Hastalıklı gen ortaya çıkar

Akraba evlilikleri çocuklarda kalıtsal hastalıklara sebep olur. Akraba evliliği demek genetik olarak yakın olanların daha da yakınlaşması, gen denilen bilgi havuzunun ortaklığı anlamına geliyor. İki üreme hücresi birleştiğinde ortak bilgileri kendi yapısından alacaktır. Eğer o ortak bilgiler içinde sağlıksız bir yapı, hastalıklı bir gen varsa ortaya çıkma olasılığı elbette daha fazla olacaktır. Akrabalık derecesi bu benzerlikleri bir araya getirme şansını biraz daha arttıracaktır.

Tıpta kabul edilen, tüm evlilikler için geçerli olan, herhangi bir anormallik olma olasılığı yüzde 3 kadardır. Bebeklerde yüzde 3 oranında anormallik görülmesi beklenen bir durumdur.

Bu olasılık büyük küçük bütün anormallikleri kapsayabilir, akraba evliliklerinde bu yüzde 4,5-5 oranına çıkar. Bu oran normalin yaklaşık 2 katına karşılık gelir. Akraba olmayan bir kişi ile evlilikte bu oran yüzde 3 iken akraba evliliğinde yüzde 5’e çıkabilmektedir. Eğer ailede bilinen bir gen hastalığı (Örneğin Fenilketonüri öyle bir hastalıktır), anne ve babada taşıyıcılık varsa hastalığın çocuklarda görülme şansı yüzde 25’tir. Bu olasılığın akraba evliliğiyle doğrudan ilişkisi olması gerekmez, zaten gen bozukluğu bilinmektedir.

Taşıyıcılık ne demektir?

Bir kişide aynı görevi gören 2 gen bulunur. Herhangi bir enzimin oluşumunda anne ve babadan geçen iki gen etkindir. Bu genlerden biri bozuk olur yani çalışmazsa o enzimin görevi eksik olur.

Eğer enzimin görevi çok önemliyse yaşam kalitesini etkileyebilir ama öldürmez. Belki de hiç fark edilmez. Ama iki gende bozuksa işte o zaman hastalık ortaya çıkar. Böyle tek gen bozuk iken yaşamı fazla etkilemeyen duruma taşıyıcılık denir. Hastalık açık olarak yoktur, fakat bozuk gen taşınmaktadır. Bu kişi kadın veya erkek aynı bozuk genli birisiyle evlenirse çocuklarında hastalık çıkma olasılığı yüzde 25 gibi yüksek bir olasılığa erişir. İşte akraba evliliklerinde taşıyıcılık biliniyorsa hastalık riskinin fazla olacağını bilmek gerekir.

İki bozuk gen ölümcül olabilir

Kansızlık olarak bilinen Talasemi veya Akdeniz Anemisi de böyle bir hastalıktır. Taşıyıcılar pek sorun yaşamazlar ama iki bozuk gen bir çocukta bulunursa ölümcül olabilir. Eşlerin kan gruplarıyla uygunsuzluk olmaması akraba evliliklerinde hiçbir sorun olmayacak anlamına gelmez. Kan grupları en fazla Rh uygunsuzluğunda dikkat edilmezse sorun olur. Kan uyuşmazlığının akraba evlilikleri ile bir ilgisi yoktur.

Akraba evliliklerinde önemli olan gizli bozuk genin ortaya çıkış olasılığının artmasıdır. Herkesin bir gen haritasının çıkarılabileceği ileri yıllarda kimlerin evlenebileceği belki daha kolay olacak. Şimdilik Talasemi için bir rutin uygulama var.

Hastalıklara sebebiyet veriyor

Bazı hastalıklar çok faktörlü ve aynı ailelerde ortaya çıkma olasılıkları da fazladır. Bunlar; Kistik Fibrosi, Orak Hücreli Anemi gibi çekinik genlerin bir araya gelmesiyle oluşan hastalıklar hep aynı düşünceyle ailede ortaya çıkar. Örneğin şeker hastalığının bir kısmı böyledir. Hele BRCA1 -2 mutasyonları olan meme kanseri aynı ailelerde çıkma olasılığı çok fazladır. Alzheimer de Akondroplazi (Cam çocuk), kolon kanseri, ailesel hiperkolesterolemi gibi geni çekinik değil de baskın olan hastalıklar aynı ailelerde çok görülür. Yine bazı ailelerde sadece erkek çocuklarında Duchenne tipi kas hastalığı ve hemofili gibi hastalıklar oluşur.

Akraba evliliğinden uzak durulmalı

Akraba evliliklerinde ailelere genetik danışmanlık verilmesi en iyi yaklaşım olacaktır. O ailede bilinen bir hastalık yok ise nispeten düşük olasılıklar söz konusudur. Tesadüfen oluşan bozukluklar, bizim mutasyon dediğimiz durumlar herkes için geçerlidir. Olağan yüzde 3’lük olasılık varken yüzde 5’e çıkarmak yerine akraba evliliklerinden uzak durmak yerinde olacaktır. Bilimsel yaklaşım bize akraba evliliklerinin azaltılmasını önermektedir.

Etiketler

Güncelleme Tarihi:2022-07-01 16:10:54
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.

Kategoriler

Son Eklenenler

Gebelik ve fiziksel aktivite

Bahar alerjisi ve deri hastalıkları

Çocuklarda çölyak hastalığı ve besin öğesi yetersizlikleri

Glütensiz besin üretiminin mutfağı

Kardiyovasküler hastalıklarda beslenme

Akraba Evlilikleri

Kategoriler

Son Eklenenler

Gebelik ve fiziksel aktivite

Bahar alerjisi ve deri hastalıkları

Çocuklarda çölyak hastalığı ve besin öğesi yetersizlikleri

Glütensiz besin üretiminin mutfağı

Kardiyovasküler hastalıklarda beslenme

Kategoriler

Son Eklenenler

Gebelik ve fiziksel aktivite

Bahar alerjisi ve deri hastalıkları

Çocuklarda çölyak hastalığı ve besin öğesi yetersizlikleri

Glütensiz besin üretiminin mutfağı

Kardiyovasküler hastalıklarda beslenme

Akraba Evlilikleri

Kategoriler

Son Eklenenler

Gebelik ve fiziksel aktivite

Bahar alerjisi ve deri hastalıkları

Çocuklarda çölyak hastalığı ve besin öğesi yetersizlikleri

Glütensiz besin üretiminin mutfağı

Kardiyovasküler hastalıklarda beslenme

Gizliliğinize değer veriyoruz