- ORTOPEDİ /
Cerebral Palsy Spastik Çocuk
Doğumun hemen öncesinde, doğum sırasında ya da hemen sonrasında farklı nedenlerden beyinde meydana gelen hasara bağlı gelişen hastalığa Cerebral Palsy denir. Hastalık, beyin hasarının büyüklüğü ve bulunduğu bölgeye göre her çocukta farklı ağırlık ve tipte olabilir, erken teşhisle çocuğun yaşam kalitesi artabilir.
Serebral Palsy (CP), beynin bir bölgesindeki hücrelerde oluşan bir hasar olup, hasar beynin oksijensiz kalması şeklinde tanımlanır. Sebepleri arasında kordon problemleri ve zor doğum sayılabilir. Bu çocuklar doğum skorlaması zayıf ve genelde doğum sonrası kuvöz ihtiyacı duyulan bebeklerdir. Zarar gören bölgedeki hücrelerin yönettiği kaslarda bazı bozukluklar ortaya çıkar.
Zeka çok etkilenmez
Cerebral Palsy’nin doğumdan önce oluşabileceği gibi doğum sırasında veya doğumun hemen sonrasında ortaya çıkabilir, hastalık kaslar üzerinde tahribat yaratır.
Cerebral Palsy’nin 6 tipi olmakla birlikte en sık görülen spastik tipidir. Hastalık kendini kas tutulumuyla gösterir. Spastik tip kasların tutuk ve gergin olmasıdır. Bir grup kas gergin ve fazla kasılır ve diğer grup kasın çalışmasına engel olur ve bu kasın boyu uzar ve normal olmasına rağmen işlevini yerine getiremez. Bu çocukların zekası genelde etkilenmez sadece hareket ve işlev bozukluğu olur. Bu da normal çocukların kolaylıkla yaptığı şeyleri yapmasına engel olur. Çocuk bozuk yürümeden yürüyemememe ve ellerini kullanamamaya kadar değişik tablolarda gözlenir. Bu durum çocuğu sosyal olmasına eğitim almasına engel olur.
Beyindeki hasara göre etkileri de değişir
Beynin etkilenme oranına göre hastalığın belirtileri de değişkenlik gösterebilir, hasarın çok olması durumunda hastanın yürüme ihtimali mümkün değildir.
Beyindeki hasara göre tek ekstremite (Uzantı), bir kol ve bacak, her iki bacak ya da her iki kol ve bacak tutulabilir. Hem kolların hem bacakların tutulduğu tiplerde yürüme ihtimali hemen hemen yoktur. Bu çocuklar yatağa bağlı ve başkalarının bakımına ihtiyaç tutarak hayatlarını sürdürürler. Tek kol tek bacak tutulanlar 1,5 - 4 yaş arası yürüyebilirler. Bu hastalar hayatlarını idame ettirebilirler, çalışabilirler ve yürüyebilirler. Her iki bacağın çok kolların az tutulduğu tiplerde yürüme tutulma tipine göre gecikir. 4–5 yaş civarı yürüyebilirler ama bazen de yürüme gerçekleşmeyebilir. 7 yaşına kadar yürüyemezlerse hayatlarının geri kalanında da yürüyemez olarak bilinir, ancak kliniğimizde 7 yaş sonrası ameliyatla yürüyebilen hastalarımız olmuştur.
CP tedavi edilebilir mi?
Beyinde oluşan hasar sonucu ortaya çıkan Cerebral Palsy’nin tamamen iyileşmesi için cerrahi müdahale imkanı yoktur. Hastalığın ortaya çıktığı beyine müdahale edip, rahatsızlığı ortadan kaldırmak mümkün değildir ancak bunun sonuçları düzeltilebilir. Burada ortopedinin amacı, hastanın spazma uğrayan kaslarının boyunu uzatarak, bazı küçük cerrahi işlemlerle yürüyebilmesini ve hayat kalitesini yükseltmeye yöneliktir.
Yaşam süreleri normaldir
Hastalıkta oluşabilecek riskleri en aza indirgemek için tedaviye erken başlamak hastanın yaşam kalitesinin artırabilir. Spastik çocukların yaşam süreleri, eğer tutulum 4 ekstremitede değilse bu hastalığı taşımayan çocuklara kıyaslandığında aynıdır.
Cerebral Palsy’de destek tedavileri
Bu hastalıkta destek tedavileri büyük önem taşır, ortopedi, fizik tedavi ve çocuk nörolojinin ilgilendiği multidisipliner bir hastalıktır. Hasta çok iyi muayene edilmelidir.
Hastalığın derecesine göre hem ortopedinin hem fizik tedavinin etkisi yüksektir. Spazmlar çok değilse ilk etapta fizik tedaviden fayda görülür. Burada amaç kasları gererek, boylarını uzatmaktır. Eğer ki ciddi kasılmalar varsa bunlara kesinlikle cerrahi işlem yapılması gerekir.
Cerebral Palsy’de uygulanan diğer bir yöntem de botokstur. Tedavide çok yeri olmamakla birlikte hafif spastik tiplerde bazı kasların içine uygulanarak, geçici bir felç yaratmak ve diğer kasları güçlendirmek amaçlanır.
Hastanın ilk etapta iyi muayene edilmesi gerekir. Muayenede hangi kaslarda daha fazla spazm olduğu, çocuğun yürümesine ya da ellerini kullanmasına hangi kasların engel olduğunu tespit edilmeli ve sonuca göre cerrahi işlem yapılmalıdır.
Erken teşhis
Cerebral Palsy hastalığının teşhisinde belirtileri büyük önem taşır, teşhis aşamasında anne babalara büyük sorumluluk düşer.
Çocuklar doğdukları andan itibaren doktor kontrolünde olmaları halinde doktorları tarafından da erken tanı konulabilir. Genellikle ülkemiz şartlarında anne babanın dikkatiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Hastalık tespit edildikten sonraki süreçte ilk olarak cerrahi müdahale yapılmaz. Erken teşhis, fizik tedaviye erken başlamak için oldukça büyük önem taşır. Tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar çok yol kat edilebilir. Anne baba çocuğunun kol ve bacaklarındaki kasılmaları hissedebilir. Bacaklarını açamadığını, kolay hareket edemediğini gözlemleyebilir. Bu belirtileri gördüğü takdirde bir ortopedi ya da fizik tedavi kliniğine başvurabilir.
Yüzde 100 bir iyileşme olmaz
Bu hastalıkla ilgili ortaya çıkan sorunlar yaşam boyu devam edebilir, çocuğun yaşı ilerledikçe ve uygun tedavi yaklaşımlarının destek ve katkılarıyla bu problemlerle uyum sağlayarak başa çıkmayı öğrenebilir. Tedaviyle hastalık tümüyle yok edilemese de kayda değer iyileşmeler elde edilebilir.
Hastalığın temelinde beyinle ilgili problem yatmaktadır ve kesin tedavisi mümkün değildir. Amaç ilgili kasları uzatıp çocuğun hareket edebilmesini ve yaşam kalitesini arttırmasını sağlamaktır. Bu çocuklar hiçbir zaman normal insanlar gibi sağlıklı olamazlar. Yüzde 100 bir tedavi söz konusu değil. Çocuk yürür, hijyenini kendi sağlar, kendi kendine bakabilirse, eğitim alabilir ve çalışabilirse topluma kazandırılmış olur.
AMACIMIZ ÇOCUĞUN SOSYALLEŞMESİ
Bu rahatsızlığın sosyal boyutunun ele alınması önemlidir. Cerebral Palsy rahatsızlığı bulunan çocukların toplumdan soyutlanmaması gerekir. Amacımız çocuğun sosyalleşmesini sağlamak ve yaşam kalitesini arttırmaktır.
Halk arasında ‘Spastik’ olarak adlandırılan Cerebral Palsy’li çocuklara yönelik ‘zeka geriliği olan çocuk’ algılamasıyla karşılaşmaktayız. Bu yanlıştır. CP’li çocukların çoğu bu tür rahatsızlık yaşamayan çocuklar kadar zekidir. Tedavi imkanı çok yaygın olmadığı için bu hastalığı taşıyan çocuklarımız toplumdan soyutlanıyor ve yalnız kalıyor. Amacımız bu çocukların yaşam kalitesini arttırmaktır.
Bu çocuklar için bir adım çok önemli
Cerebral Palsy’li çocuklar toplumda kabul görmeyen ve dışlanan çocuklar olarak görülür, bu algının değişmesi için ailelere büyük görevler düşmektedir. Cerebral Palsy’li çocukların ailelerinin bilinçli olması gerekir.
Toplumun da baskısıyla aile bu çocuklardan vazgeçiyor. Böyle olunca çocuk tedavi olamıyor ve hayatını başkalarına bağımlı olarak sürdürüyor. 7 yaşına kadar yürümezse bir daha yürümeyeceğine yönelik bir inanç da vardır. Fakat 7 yaşından sonra ameliyat edip de yürüttüğümüz çocuklar da oldu. Belki başka insanlar için bir adımın çok önemi olmayabilir ama o adım, o çocukların dünyasını değiştirir. Çocukların rehabilitasyonu ile günlük hayatta bağımsız olabilmeleri adına, çocuklarına Cerebral Palsy tanısı konulmuş aileler bilinçli olmalı, konuyla ilgili bilgilendirilmelidir.
Aileler bu çocuklardan vazgeçmesinler. Çocuklarını muayene ettirsinler ve tedavileri için izlenecek yolu öğrensinler. Biz bu çocuklar için ne gerekiyorsa yapmaya hazırız.
Dr. Öğr. Üyesi Cenk CANKUŞ
ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİSosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-04 10:39:07
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.