- ÇOCUK HASTALIKLARI /
Çocuklarda yemek borusu yanıkları
Çocuklarda kazara içilen yakıcı maddeler yemek borusu darlığından, yaşam kaybına kadar değişen önemli sonuçlara neden olmaktadır. Özellikle başlangıç safhasındaki tedavi planı oldukça önemlidir.
Yemek borusu yanığı, tuz ruhu, kezzap, kireç sökücü vb. gibi asit içeren temizlik malzemelerinin yanlışlıkla, az miktarda da olsa içilmesiyle gelişiyor. Yemek borusu yanıklarında tıbbi veya cerrahi tedavilere rağmen yutma zorluğu vb. ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Tedavi uzun yıllar sürebilir
Çocuklarda yemek borusu (Özofagus) yanıkları sıkça karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olup, bu yanıkların aylar, hatta yıllar süren bir tedavi süreci gerektirir.
Yemek borusu yanıkları genellikle kireç sökücü ve yağ sökücü olarak bilinen maddelerin az miktarda da olsa yanlışlıkla içilmesi sonucu oluşur. Yanıklar yemek borusunda tahribatlar oluşturur.
Çamaşır suyu ve deterjanların içilmesiyle de yemek borusunda yanıklar oluşmakta, ancak bunlar daha yüzeysel yanıklar olduğu için kalıcı hasar meydana getirmemektedir.
Yağ çözücü, kireç çözücü, kezzap ve tuz ruhu benzeri maddelerin içilmesiyle, yemek borusunda oluşan oldukça ağır hasarlı yanıklar nedeniyle darlıklar ve bunun sonucu ciddi yutma zorluklarıyla karşılaşmaktayız. Hastalar bazen suyu bile yutmakta zorluk çekerler.
Hasta kusturulmamalıdır
Yemek borusu yanıklarında hasta kesinlikle kusturulmamalıdır. Kusma aynı yerin ikinci kez yanmasına sebep olmaktadır. Çoğu aile zehirlenme endişesiyle süt, yoğurt benzeri şeyler içirerek çocuğu kusturmaya çalışırlar. Mide yıkanmasının da herhangi bir yararı yoktur.
Hastaya ilk anda serum takılmalı ve 2-3 gün damardan beslenmeli, ağız yoluyla herhangi bir şey verilmemelidir. İçtiği söylenen madde mümkünse doktor tarafından görülmeli, içip içmediği tam olarak araştırılmalıdır.
Hasta hastaneye yatırılarak, ilk üç gün gözetim altında tutulmalı ve içilen maddenin özofagusta (Yemek borusunda) oluşturduğu zararın tespiti için özofagoskopi yapılmalıdır.
Özofagoskopi nedir?
Yemek borusunda meydana gelen yanık sonucu oluşan hasarın derecesini saptamak için ‘Özofagoskopi’ uygulanır. Bu sistem, ucu ışıklı boru şeklindeki aletle hastayı genel anestezi altında muayene etmeye yarar. Bu şekilde yemek borusundaki hasarın derecesi tam olarak saptanabilir.
Yanık saptandıktan sonra yapılması gerekenler
Yemek borusunda yanık saptandıktan sonraki aşamada hastanın ilk üç hafta sıvı gıdalarla beslenmesi gerekir. Olası enfeksiyonun önlenmesi için uygun antibiyotik tedavisine başlanması gerekmektedir. Sistemik kortizon tedavisinin herhangi bir yararı olduğu ispatlanamamıştır. İlk 3-4 haftayı takiben çekilen özofagus grafilerinde darlık saptanırsa belirli aralıklarla genişletmeler yapılmalıdır. Hastaların yarıya yakını genişletmelerden yararlanmaktadır.
Son çare cerrahi girişimdir
Bilinen tüm tıbbi yöntemlerin denenmesine rağmen yemek borusundaki darlığın devam etmesi durumunda cerrahi yöntemlere geçilmesi gerekir.
En iyi özofagus, hastanın kendi özofagusudur’ ilkesinden hareketle yemek borusu olabildiğince korunmalıdır. Ancak, bu başarılamazsa cerrahi girişimler son seçenek olarak kullanılmalıdır. Ameliyatta fonksiyon göstermeyen yemek borusu yerine, kalınbağırsak, ince bağırsak veya mideden hazırlanan tüpler getirilmekte ve yeni bir özofagus oluşturulmaktadır.
Tam iyileşme olmaz
Yemek borusu yanıklarında birçok cerrahi yöntem denenmekte, ameliyat sonrası sıkıntılar yaşanabilmektedir. Ameliyat sonrası yeniden yutma zorluğu, ülserler ve benzeri sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu sorunların halledilmesi veya azaltılması oldukça zordur.
Yakıcı maddeler çocuklardan uzak tutulmalı
Yanıkların önüne geçilmesi için öncelikle yetişkinlere büyük görev düşmektedir, aile bireylerinin, çocuklarının bu tür maddelere ulaşmasını engelleyecek önlemler alması gerekir. Bu tür vakaların daha çok kırsal kesimde, çok çocuklu ve sosyo - ekonomik düzeyi düşük ailelerde görülür. Bu maddelerin açıkta satılması engellenmeli ve yerel yönetimlerle iş birliği yapılarak, yeterli önlemler alınmalıdır. Açıkta satılan deterjan ve benzeri maddeler bazen su veya kola şişesi içinde satılmakta ve bu durum çocuk için bilinmeden hazırlanmış bir tuzak olmaktadır. Ayrıca özellikle annelere büyük görev ve sorumluluklar düşmektedir.
İlaçlar, deterjanlar, yağ ve kireç çözücüler, tuz ruhu, kezzap gibi yakıcı maddeler, mutlaka çocukların erişemeyeceği yerlerde muhafaza edilmelidir. Küçük bir ihmal yemek borusunda ciddi yanıklara yol açmakta ve bunun sonucu oluşan darlıkların tedavisi uzun zaman (Aylar hatta bazen yıllar) almaktadır. Anne ve babalar uyarılmalı, çocuklara okul öncesinden başlayarak ciddi bir eğitim verilmelidir.
Opr. Dr. Nevzat UÇANER
ÇOCUK CERRAHİSİSosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-01 12:46:49
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.