- ORTOPEDİ /
Kırıklar ve çıkıklar
Kırık, herhangi bir kemiğin bütünlüğünün çoğunlukla bir darbe sonrası bozulmasıdır. Çıkık ise hareketlerimizi gerçekleştirdiğimiz eklemleri oluşturan kemiklerin normal yapısının bozulmasıdır. Kırık ve çıkık bulgularının görülmesi durumunda hiç vakit kaybetmeden Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanına başvurulması gerekir.
KIRIKLAR
Kırık, kemik bütünlüğünün bozulması olarak tanımlanır. Kırıkların darbe sonucu veya kendiliğinden oluşabilir.
Yaşlılıkla birlikte, kemik erimesine bağlı olarak kendiliğinden kırık oluşma riski de artar. Kırıklar, ufak bir çatlaktan (Fissür) bir ya da daha çok kemiğin kırılmasına, hatta komşu eklemlerde çıkık eşlik etmesine (Kırıklı çıkık) kadar değişebilir. Kırıklarla birlikte kemiğin çevresindeki deri, kaslar, tendonlar, ligamentler, damarlar, sinirler ve komşu organlar yaralanabilir.
Kırık çeşitli sebeplerle ortaya çıkabilir
Kırığı oluşturan nedenlerle kırık lokalizasyonları yaşlara göre farklılık gösterir. Kırığın nedenleri; yeni doğanlarda doğum sırasında yaşanan doğum travmaları, çocuklarda düşme, dövülme, ev ve trafik kazaları, gençlerde spor ve trafik kazaları, orta yaşlarda iş ve trafik kazaları, ileri yaşlarda düşme ve tümöral olaylar.
Kırıkların oluş nedeni, yerleşme yeri, kemik yapısı ve kırık karakterine göre sınıflandırılır.
Kırık çeşitleri:
- Kapalı (Basit) Kırık: Kapalı kırıklarda kemik uçları deriyi delmez. Bu kırıklarda yara yoktur, kemik ile dış ortam arasında ilişki yoktur. Kemik uçları birbirinden fazla ayrılmamıştır.
- Açık Kırık: Bu kırıklarda kırılan kemik uçlarından biri veya her ikisi dışarı çıkar, yara ve kanama olur. Sinirlerde, damarlarda yaralanma ihtimali yüksektir. Ateşli silah yaralanmasıyla oluşan kırıklar da bu sınıfa girer. Kemikler dış ortamla direk temas halinde olduğundan enfeksiyon riski yüksektir. Bu tip kırıklar geç ve güç iyileşir.
- Çökme Kırıkları: Bu kırıklar baş kemiklerinde olduğu gibi yassı kemiklerde meydana gelir.
- Yaş Ağaç Kırığı: Bu kırıklar çocuklarda görülür. Kemik bütünlüğü bozulmadan eğilme şeklinde oluşan bu kırıklar çabuk iyileşir.
Kırık Belirtileri
- Ani şişme, morarma
- Ani şiddetli ağrı veya hareketle ağrı, hassasiyet
- Normal olmayan görünüş, şekil bozukluğu
- Kemiklerden kıtırtı sesi
- Açık kemiklerde kemik uçlarının dışarı çıkması, yara, kanama.
Kırıkta ilk yardım kuralları büyük önem taşır
Kırıklarla her yerde ve yaşamın her aşamasında karşılaşılır. Bu durumda yapılacak ilk yardım kurallarını:
- Öncelikle kırığın durumunu, nerede olduğunu anlamalı, yaralıyı gereksiz yere hareket ettirmemeliyiz.
- Açık bir kırık varsa kanama yeri temiz bir bezle kapatılmalıdır.
- Kırık yerinden oynatılmamalı, kemikler yerine oturtulmak için uğraşılmamalı.
- Kırıklı bölge tahta parçaları, ağaç dalları, karton, gazete, çengelli iğne, sargılar vb. kullanılarak hareketsiz hale getirilmelidir.
- Uygun pozisyonda hasta sevk edilmeli veya 112’ye haber verilmelidir.
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı tarafından tedavi edilen kırıkların çoğunluğu herhangi bir sekel bırakmadan iyileşir ve hastaların çoğu eski sağlıklarına ve işlerine dönebilir. Ancak 21’inci yüzyılda yaşamamıza rağmen ülkemizde özellikle bölgemizde doktora rahat ulaşılabilirken, mahalle arasındaki çekicilere, kırık – çıkıkçılara gidilmektedir. Bunlar tarafından yapılan bilinçsiz müdahaleler sonucunda çok kolay iyileşebilecek birçok kırık, komplike hale gelebilmekte ve bazen ömür boyu sürebilecek sakatlıklara neden olabilmektedir.
Kırıklar İçin Yanlış Bilinenler
“Hastanın yaşı kaç ise kırık o kadar günde iyileşir”
Kırığın iyileşmesinin hastanın yaşıyla ilişkili olmasına rağmen bu süreçte birçok farklı faktör de önemlidir. Bu faktörler; kırığın çeşidine (Açık, kapalı, parçalı, basit), kırılan kemiğin hangisi olduğuna (Uyluk, baldır, ön kol, köprücük), hastanın sigara içmesine, madde bağımlılığı ve beslenmesine, ek bir rahatsızlığı olup olmamasına (Diyabet, osteoporoz vb.) bağlı olarak kırık iyileşmesi etkilenmektedir.
“Kelle, paça, kemik suyu kırık iyileşmesini hızlandırır”
Bu doğru değildir. Bölgemizde kalp, damar ve şeker hastalığının yaygınlığı düşünülürse bu tarz beslenmenin şifa yerine mevcut hastalıkları daha kötüleştireceği kesindir. Klinik olarak bu tarz beslenme yerine kalsiyumdan zengin besinler (Süt, yoğurt, peynir vb.) öneririz.
“Balık ve incir kemiğin kaynamasını engeller”
Bu düşünce de doğru değildir, kırığın iyileşme sürecinde bu besinler rahatlıkla tüketilebilir.
ÇIKIKLAR (DİSLOKASYONLAR)
Çıkık; bir eklemi yapan kemiklerin yer değiştirerek, aralarındaki olağan ilişkinin sürekli olarak bozulmasıdır. Çıkıklar trafik kazası, düşme, çarpma gibi bir travmaya bağlı olarak eklemi stabil halde tutan bağların, kasların ve eklem kapsülünün yırtılması sonucunda meydana gelir, çıkıkta en önemli belirtileri ise eklemde ağrı, şekil bozukluğu, hareket ettirememe ve şişliktir.
Uzmana başvurulmalıdır
En sık omuz ekleminde çıkık görülür, bunun yanında köprücük, kalça, dirsek, bilek, başparmak, diz kapağı ve çenede de çıkıklara rastlanabilir.
Çıkıktan şüphelenildiği zaman eklemin hareket etmesi engellenecek şeklide sabitlenerek hemen ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması gerekir.
Uzman olmayan kişilerce yapılacak yanlış uygulamalar hastaların sakat kalmasına yol açabilir. Çıkıklar, kırıkların aksine acil müdahale gerektirir. Zamanında tedavi edilen bir çıkığın iyileşmesinden sonra hiçbir şekilde iz kalması ihtimali yoktur.
Karlı ve buzlu yolda yürürken dikkat edilmesi gereken hususlar:
Havaların soğuması ve kar yağışının etkisiyle yerde oluşabilecek buzlanmaya bağlı düşmeler sonucunda kırık ve çıkıklar gelebilir. Karlı ve buzlu yolda yürürken dikkat edilmesi gerekenler:
- Altı tırtıklı lastik tabanlı ayakkabılar tercih edilmeli, kösele tipi ayakkabılar kullanılmamalı.
- Yürürken büyük adım atmayıp, küçük kısa adımlar atılmalı, yere sağlam ve dikkatli basılmalı.
- Ellerimizi ceplerimize sokmadan, iki elimizde birden bir şeyler taşımadan, en az bir el boşta kalarak yürünmeli, ellere mutlaka eldiven takılmalı.
- Üst geçitten, merdivenlerden inip çıkarken mutlaka korkuluklara tutunulmalı.
- Zorunlu olmadıkça dik yokuşlardan inip çıkılmamalı.
- Karın verdiği beyaz parlaklık, gözünüzü kamaştırıyorsa ve iyi göremiyorsanız mutlaka güneş gözlüğü kullanılmalı.
- Evlerin önü ve sık kullanılan zeminler kardan temizlenmeli.
- Yaşlılar özellikle kalça bölgelerini kapatacak şekilde kalın giyinmeli, mümkünse karlı havalarda dışarı çıkmamalı.
- Bilhassa sabah ve akşam erken saatlerinde yerde buzlanma olacağı için daha dikkatli hareket edilmeli ve basılan yere bakılmalı.
Sosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-04 11:12:13
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.