- FİZİK TEDAVİ /
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) ile yaşam
KOAH tüm dünyada özellikle de gelişmekte olan ülkelerde sigara tüketimine paralel olarak artan ve ciddi sağlık problemlerine yol açabilen önemli bir akciğer hastalığıdır.
KOAH, ısrarlı solunum şikayetleri ve hava yolu tıkanıklığı (Obstrüksiyon) ile karakterize bir hastalıktır. Zararlı partiküller veya gazlara maruz kalmak, solunum tüpleri (Bronşlar ve bronşiyollerde) ve/veya akciğerlerin hava keselerinde (Alveollerde) anormalliklere sebep olarak hava yollarında tıkanma meydana getirmektedir.
Sigara en önemli risk faktörü
KOAH için en önemli risk faktörü sigara kullanımıdır. Aynı zamanda mesleksel maruziyetler, iç veya dış ortam hava kirliliği gibi çevresel koşullar da hastalık gelişimine katkıda bulunmaktadır. İç ortamda hava kirliliği özellikle gelişmekte olan ülkelerde, kötü havalandırılmış evlerde yemek pişirmek ve ısıtmak için kullanılan biyoyakıtlardan kaynaklanmaktadır. Genetik bazı eksiklikler de KOAH gelişim riskini artırmaktadır.
KOAH’ta öksürük, balgam ve nefes darlığı en belirgin şikâyetlerdir. KOAH hastalarında solunum dışındaki sistemlerin etkilenmesi ile egzersiz toleransında azalma, iskelet kas kütle ve işlevlerinde kayıp, kemik erimesi, kalp-damar hastalığı, diyabet ve depresyon vb. sorunlar ortaya çıkabilmektedir.
En önemli adım sigaranın bırakılması
KOAH tedavisinde hastalığın kontrol altına alınması ve hastalığa eşlik eden şikayetlerin hafifletilmesi amaçlanır. Hastaların akciğerdeki hasarlarının azaltılması için en önemli adım sigaranın bırakılmasıdır. KOAH tedavisinin esasını hastalığın ağırlığına göre başlanan ilaçlar yanında solunum yetmezliği varlığında oksijen tedavisi yer almaktadır. Grip ve zatürreye karşı aşılanma hastalarda alt solunum yolu enfeksiyonları görülme oranını azaltmaktadır.
Solunumsal rehabilitasyona ihtiyaç var
Solunumsal kasların daha aktif ve doğru kullanımı için pulmoner (Solunumsal) rehabilitasyon programına katılmak önemlidir. Hastanın sağlıklı yaşam biçimini kazanması ve sürdürmesi için solunum eğitimi, göğüs fizyoterapisi, egzersiz eğitimi, diyet desteği gibi yaklaşımları içeren çok disiplinli bir pulmoner rehabilitasyona ihtiyaç vardır. Pulmoner rehabilitasyonun amacı KOAH hastasını solunumsal problemlerinin izin verdiği ölçüde en yüksek fonksiyonel düzeye ulaştırmaktır.
Bu süreçte egzersiz çok faydalı
KOAH’ta, pulmoner rehabilitasyon yaklaşımlarının temel yapı taşı egzersizdir. Egzersiz yapan bir KOAH hastasında hastaneye yatış sıklığı azalmakta, kol, bacak ve gövde kas kuvvetleri artmakta, solunum kapasitesi artmakta, günlük aktiviteler esnasında daha az nefes darlığı yaşanmakta, akciğerlerden balgam daha kolay temizlenmekte, kendini daha iyi hissetmekte, kilo kontrolü sağlanmakta ve kemik sağlığı da korunmaktadır.
KOAH tanısı olan kişide egzersiz programının endurans (Aerobik), kuvvetlendirme ve germe egzersizlerini içermesi gerekir. Aerobik egzersizleri yürüme, jogging, bisiklete binme gibi dinamik, büyük kas gruplarını içeren ve ritmik olarak belirli bir tempoda yapılan egzersizlerdir. KOAH’lı hastalarda haftada 3 gün en az 30 dakika, kontrollü endurans egzersizi yapmak istenen fizyolojik yararları beraberinde getirmektedir.
Egzersizin yararlı olabilmesi için belirli bir şiddette yapılması önemlidir. Hastanın şikâyetlerini gidermede, yaşam kalitesini artırmada ve bazı günlük yaşam aktivitelerini iyileştirmede düşük şiddetli egzersizler yeterli olabilmektedir. Yüksek şiddetli egzersizler daha fazla fizyolojik etkilerle sonuçlanmaktadır. Kuvvetlendirme egzersizleri kol, bacak ve gövdedeki büyük kas gruplarına yönelik olmalıdır. Kuvvetlendirme eğitimi haftada 2 kez, seçilen kaslara yönelik, 2-4 set 6-12 tekrarlı olarak uygulanmalıdır. Germe egzersizleri esnekliği korumayı amaçlamaktadır.
Egzersiz programı ömür boyu sürmeli
KOAH hastalarında tek bir egzersiz reçetesi olmayıp hastalık ağırlığı, bulgular, hastanın istekleri ve motivasyonu gibi tüm faktörler göz önünde bulundurularak belirlenmektedir.
KOAH hastasının egzersiz eğitim programlarına devam etmesinin yanı sıra aktif bir yaşam sürmesi de önemlidir. Bazı hastalar nefes darlığı ve yorgunluk şikayetleri nedeniyle gün boyunca hareketsiz kaldıkları süreyi artırmaya meyillidir. Hareketsiz yaşam kondisyonsuzluğa yol açarak, nefes darlığı ve yorgunluk şikayetlerini daha fazla artırmaktadır. Hareketsiz yaşam hastalarda akciğerlerin işleyişlerini bozmakta, kasların kuvvetini azaltmakta, hastaneye yatış oranlarını, ölüm riskini arttırmaktadır. Alevlenme dönemlerinde de hastalara fizyoterapistler tarafından uygulanan solunum kontrolü, büzük dudak solunumu ve gevşeme teknikleri gibi özel yaklaşımlar ile nefes darlığının giderilmesinde yardımcı olunmaktadır.
KOAH hastalarının eğitimi de önemli
KOAH hastasının tedavisinde sorumluluk almasının sağlık durumunun korunmasında önemlidir. Bu nedenle KOAH’ta hasta eğitimi, davranış değişikliği ve kişinin hastalığı ile başa çıkma becerilerinin geliştirilmesini amaçlayan önemli konulardan biridir.
Sağlık profesyonelleri tarafından verilen eğitim kapsamında; kronik solunum hastalıklarının tedavisinde ilaç uygulamaları, egzersiz programı ve fiziksel aktivite, solunum eğitimi, gevşeme eğitimi, günlük yaşam aktiviteleri ve enerji koruma teknikleri, hava yolu temizleme teknikleri, beslenme desteği ve psikososyal destek konularında teorik ve uygulamalı eğitim verilmektedir. Enerji koruma teknikleri hastanın hastalığı ile başa çıkarak günlük rutin işlerini rahat yapabilmesinde son derece yararlıdır. Bu teknikler ile hastanın yaptığı aktivitelerin enerji ihtiyacı azaltılmakta veya değiştirilmektedir.
Hastaya ve sağlık çalışanlarına birçok görev düşüyor
Anksiyete, depresyon, kendine güvenin azalması, sorunlarla başa çıkamama gibi problemler KOAH hastasını olumsuz yönde etkiler. Stres yönetiminin öğrenilmesi ile aile üyeleri ve arkadaşların rehabilitasyon süreçlerine katılım desteği hastalığın kontrolünü kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak KOAH’lı hastalarda var olan akciğer kapasitesinin daha etkin kullanılması ve yaşam kalitesinin arttırılması için gerek hastaya gerekse de sağlık çalışanlarına birçok görev düşmektedir. Ülkemizde KOAH hastalarının tedavisinde çalışan ekipte önemli bir rol üstlenen solunum fizyoterapistlerine olan ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır.
Sosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-01 14:18:34
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.