- ORTOPEDİ /
Pediatrik ortopedi
Pediatrik ortopedi, bebeğin doğumundan, gelişip erişkin olana kadar geçen süreçte kas, iskelet ve motor fonksiyonlarının takibi ve anormal durumların erken teşhis ve tedavisi ile uğraşır.
Her bebeğin tüm ortopedik muayenesi, pediatri uzmanının yaptığı gibi bir pediatrik ortopedist tarafından yapılması gerekir.
Çocuklarda görülen ortopedik rahatsızlıklar
Pes Ekino Varus (Çarpık ayak): Doğumda en sık saptanan ortopedik anomali çarpık ayaktır. Tıbbi sakıncası yoksa bebeğin hemen masaj ve sonrası düzeltici alçı tedavisine başlanması gerekir.
Haftada bir alçılar değiştirilerek ayak yavaş yavaş düzeltilir. Topuğun alçı ile düzeltilmesi sakıncalı olduğu için bebek üç aylık olduğunda ameliyathanede topuktaki aşil tendonu kapalı olarak kesilerek uzatılır.
Ponseti cihazı ile yürümeye başlayana kadar tüm gün takılır, daha sonra gündüz ters kalıplı eklemli AFO (Özel bir cihaz), gece ponseti cihazı şeklinde devam edilir. Ek tedaviler ve ameliyatlara bebeğin takibinde pediatrik ortopedist karar verir. Bebeği takibinde ikinci ve dördüncü aylarda kalça U/S incelemesi şarttır.
Gelişimsel Kalça Displazisi: Toplumumuzda kalça çıkığı yaygın olmakla birlikte erken tedavi edilmezse sakatlık bırakabilmektedir. U/S incelemesinde riskli ve çıkık kalçalara cihazla erken tedavi başlanır.
Unutulmaması gereken, doğumda kalça çıkığı olmadığı ama halk arasında yapılan yanlış uygulamalarla (Kundak, beleme gibi) kalçanın yerinden çıktığıdır. Basit bir cihaz ya da alçı uygulaması ile tedavi edilebilecek bir kalça displazisinin fark edilememesi, ileri cerrahi tedavileri gerektirir ve kalıcı sakatlık bırakabilir.
Osteogeneizis İmperfekta (Cam Kemik) Hastalığı: Bebek ve çocuklarda çok kolay oluşan ve sık tekrar eden kırıkların ‘Cam Kemik’ hastalığını düşündürmesi gerekir. Pediatrik ortopedist, bebeğin sistem muayenesine ek olarak göz ve dişlerine bakarak erken teşhis koyup doğru tedavi uygulayabilir.
Brakiyel Pleksus Felci: Zor doğumlarda kol ve köprücük kemiği kırıkları oluşabilir ve kendi kendine dahi iyileşebilir. Fakat kola giden boyun sinirlerinin gerilme ve kopmasına bağlı ‘Brakiyel Pleksus Felci’ erken anlaşılması ve uygun tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Üçüncü, altıncı ve dokuzuncu aylarda yapılan klinik muayenelerle iyileşme evreleri gözlenir ve yeterli seviyeye ulaşmaz ise kopan ve gerilen sinirler cerrahi olarak tedavi edilir. Yeterli klinik iyileşme gözlenen hastalar fizik tedavi takibine alınır ve gerekirse kas gevşetme transfer ameliyatları uygulanabilir.
Kemik ve Eklem Enfeksiyonları: Bu enfeksiyonlar bebek ve çocuklarda erken teşhis ve tedavi edilmesi gereken durumlardır.
Bebeğin huzursuz olması, sürekli ağlaması, beslenememesi, ateşlenmesi, genel durumun bozulması gibi durumlarda akla gelmelidir. Çocuklarda ise tutulan eklem veya kemiğin ağrıması, topallama veya hiç üstüne basamama ile karşımıza çıkar. Acil laboratuvar ve radyoloji incelemeleri yapılır ve Pediatri Uzmanı ile tedavi edilir. Gerekli durumlarda acil cerrahiler yapılır.
Pediatrik Kırıklar: Pediatrik kırıklar ve nadiren de çıkıklar çok sık karşılaşılan klinik tablolardır. Bebeğin ve çocuğun sürekli büyüyen bir yapısı olması kaynamada avantaj sağlar ve çeşitli eğri kaynamaları da düzeltir.
Büyüme plaklarını kırık zannedip gereksiz tedaviler planlamamak için iki tarafın karşılaştırmalı radyolojik muayenesi gerekir. En sık yapılan hata, kırığı erişkin kırığı gibi değerlendirip çocuğa aşırı cerrahi tedaviler uygulanmasıdır. Pediatrik Ortopedist kırığı, damar, sinir ve yumuşak doku yaralanmasını değerlendirerek en uygun tedaviyi seçecektir.
Kırığın düzeltilmesi sırasında çocuğun ağrısının tamamen kesilmesi ve sakinleştirilmesi gerekir. Genel düşüncenin aksine, bu en sağlıklı ameliyat ortamında anestezi altında portatif röntgen yardımı ile uygulanabilir. Yerine oturtulan kırık, atel ve alçı ile sabit tutulabiliyorsa tutulur, aksi takdirde ince tellerle kemikler sabitlenir. Bu tellerin ucu dışarda bırakılır. Uygun sürede bekleme sonrası kaynama sağlanır ve bu teller kolayca ucundan tutularak çıkartılır. Bu müdahale sonrası önemli ayrıntı şişmeye bağlı kas hasarı oluşmasının engellenmesi için elevasyon (Kırık ekstremitenin kalp hizasından yukarı kaldırılması) ve dolaşım takibidir.
İlk üç gün çok önemlidir, geçmişte ve günümüzde bu takibin yetersiz yapılması ‘Volkman İskemik Kontraktürü’ gibi istenmeyen ve sakat bırakan durumlar doğurabilir. Bebek ve çocukların kemikleri yetişkinlerden çok daha yumuşak olduğu için bağ yaralanmaları gözlenmez. Bunun yerine gerilen bağ kemikten parça kopartır. Dikkatli muayene ve karşılaştırmalı röntgen çekimi ile atlanmaması ve acil tedavisi gereken durumlardır.
Dadı Dirseği: Pediatrik çıkıklar çok nadir görülür. Küçük çocuklarda koldan ani ve sert çekilmesi sonrası gelişen ‘Dadı Dirseği’ adını verdiğimiz çıkık sık gözlenir. Dirsekte Radius başı yerinden yarım çıkmasıdır ve özel bir manevra ile kolayca yerine oturtulur. Aileye bilgi ve eğitim verilir. Bebeği sinir ve motor gelişiminin takibi, beyin, omurilik ve sinir hastalıklarının erken teşhisinde çok yararlıdır. Üçüncü, altıncı, dokuzuncu, 12’nci ve 15’inci aylarda bebeğin yapması ve yapmaması gereken hareket, beceri ve reflekslerin saptanması ve kaydedilmesi gereklidir.
Serebral Palsi (SP): Serebral Palsi, bebeğin ana rahmine düştüğü andan, doğum sonrası beynin erken gelişimini tamamlamasına kadar geçen sürede, çeşitli sebeplerle zarar görmesi sonrası oluşan, ilerlemeyen beyin hasarıdır.
Bahsedilen gelişim muayenelerinin yapılmadığı çocuklar, genellikle iki yaşından sonra vücutta kasılmaların ve koordinasyonun bozulması sonucu, kafasını tutamama, desteksiz oturamama, ayağa kalkamama ve dengeli yürüyememe şikâyetleri ile getirilirler. Pediatrik nörolog, fizyoterapist, potez-ortez teknikeri ve pediatrik ortopedistten oluşan bir ekip bu çocukların motor ve koordinasyon gelişimlerini, kendilerine ve topluma yeter bir seviyeye getirmek için birlikte çalışmalıdır.
Pediatrik ortopedist erken dönemde botox uygulamaları ile fizyoterapinin önünü açar. Takipte düzeltilemeyen eklem sertlikleri ile kemik şekil bozuklukları cerrahi tekniklerle düzeltilebilir.
İçe ve Dışa Basma: En sık rastlanan pediatrik ortopedik şikâyetler içe ve dışa basmadır.
Pes Planus (Düztabanlık): Düztabanlık bebek ve çocuklarda normal olsa da ileri durumlarda tabanlık, bot ve hatta cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.
Topallama: Topallama, en dikkat edilmesi gereken pediatrik ortopedik bulgulardandır. Kemik ve eklem enfeksiyonları ile tümörler öncelikle düşünülmeli ve gerekli tetkiklerin yapılması gereklidir. Tümörlerin çoğu bu tip muayeneler sırsına şans eseri yakalanır ve tedavilerine erken başlanır. Geç kalınmış tümörler kırıkla, aşırı büyüme ile geldiğinden tedavide geç kalınmış olur.
Küçük çocuklarda ‘Toksik Sinovite’ye sık rastlanır. Son bir ay hatta hafta içerisinde geçirilmiş başka bir enfeksiyona vücudun gösterdiği aşırı yanıt ile oluşur. Daha hafif seyreder, çoğu zaman ateşi çıkmaz ve kan değerleri normale yakındır. Çocuk, yakın takibe alınır ve bir hafta içerisinde klinik düzelir.
Topallayan çocukta, ‘Gelişimsel Kalça Displazisi’nin hep akılda tutulması gerekir. Beş-sekiz yaş arası genellikle erkek çocuklarında gözüken ‘Legg-Calve-Perthes Hastalığı’ baldır kemiğimizi oluşturan femurun kalça ucundaki başının kanlanarak bozulmasıdır.
Küçük çocuklarda iyi büyük çocuklarda nispeten kötü sonuçlar doğurur. Takip, cihaz ve ameliyat uygulanabilir. Yine 13 yaşlarında şişman bir erkek çocuğu topallıyorsa ‘Kayan Üst Femoral Epifiz (Büyüme bölgesi)’ akla gelmelidir. Ve erken cerrahi tedavi uygulanmalıdır.
Ekstremite Uzunluk Farklılıkları ve Eğrilikleri: Bu farklılık ve eğrilikler genellikle alt ekstremitede görülür. Genetik hastalıklarla oluşabildiği gibi kırık sonrası büyüme hasarları sonrası da görülebilir. Her uzunluk farkı erken cerrahi gerektirmez çünkü çocuk büyüyen bir varlıktır ve kısa olan ekstremite de uzamaktadır. Cerrahi uzatma ve düzeltmeler vücudun doğal düzeltmelerini durdurabilir ya da bozabilir. Çok iyi zamanlama ve planlama gerektirir.
Çocuk İstismarı ve İhmali: Bu durum toplumun önemli bir sorunudur. Sık sık masum çocuklar için acillere ve polikliniğe başvurulmaktadır. Ailenin çok dikkatli sorgulanması, çocuğun baştan aşağıya dikkatle muayenesi (Ciltte morluk, yanık, kesik) ve röntgenlerin çok özel değerlendirilmesi gerekir. Şüpheli durumlarda çocuk hastaneye yatırılıp, sosyal hizmet uzmanına haber verilir.
Pediatrik hastanın baştan aşağı muayenesi çok önemlidir. Sırtta ve gövdede kahverengi lekelerin varlığı ‘Nörofibromatozis’, düz taban değil de yüksek kavisli ayakları olan çocuklarda ‘Charcot-Marie-Tooth Hastalığı’ ve parmak ucunda yürüyen ve bacak kasları çok şiş olan erkek çocuklarda ‘Duchenne Musküler Distrofisi’ düşünülmelidir. Bu hastalıkların aynı zamanda genetik geçişli olduğu, teşhiste ve aile eğitiminde akılda tutulmalıdır.
‘Cücelik ve Devlik’ hastalıkları tüm vücutta görülebildiği gibi kol ya da bacaklarda da görülebilir. Bazen de bir kemiğin tam veya kısmi yokluğu saptanabilir. Bu hastalıkların hepsinin takip ve tedavisi özel ve önemlidir. Benzer bir durum el ve ayak parmaklarının eksik ya da fazla olması ile karşımıza çıkar. Fonksiyonel bir ekstremite sağlanması için gerekirse cerrahi tedaviler uygulanır. Burada kısaca özetlemeye çalıştığım pediatrik ortopedik hastalıkların ve daha birçoklarının düzenli takip sayesinde erken teşhis edilerek, gerekli tedavi ile iyileşebileceğidir.
Sosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2025-10-02 09:48:07
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.