- KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM /
Vajinitler
Vajinit, vajina iltihabıdır. Kadınların üçte biri yaşamlarında vajinit belirtileri görebilmektedir. Her yaştaki kadını etkileyen vajinite, üreme çağlarında daha fazla rastlanır. Çok fazla etken olmakla birlikte tedavinin şekli bu etkenlere göre değişir.
Vajen enfeksiyonları ‘Vajinit’ olarak tanımlanır. Vajen epitelinin üretim çağında kalın olması ve arada salgı bezi içermemesinden dolayı, enfeksiyonlara karşı oldukça dirençlidir.
Normalde vajen florasında pek çok mikroorganizma bulunur. Bilimsel adları Streptokokus, Stafilokokus, Laktobasillus, Difteroidler hatta Fungus dediğimiz bazı mantarlardır. Bunlar asidik bir ortamda, yani pH 4.55 olacak şekilde bir enfeksiyon oluşturmadan yaşarlar. Bu asidik ortam, vajen epitelindeki glikojeni laktik aside çeviren laktobasiller sayesinde olmaktadır.
En önemli bulgu akıntıdır
Genç kızlarda ve menopozda vajen epiteli ince ve vajen pH ‘ı yüksek olduğundan vajen, diğer bakteriler ve Gonokokkal (Bel soğukluğu) enfeksiyonlara daha yatkın olabilir. Üretim çağında ise enfeksiyonların en büyük etkenleri trikomonas vajiniti, moniliasis (Mantarlar), bakteriyel vajinosis ve herpes virüsleridir (Uçuk).
Vajinitlerin en önemli bulgusu akıntıdır ancak her akıntı enfeksiyon olmayabilir. Kadınların adet dönemlerinde diğer günlere göre farklı akıntı görülebilir. Adet öncesi ve sonrası günlerde süt gibi, fazla olmayan akıntı normaldir. İki adet ortasındaki günlerde aksine fazla şeffaf ve sulu olabilir. Yumurtlamanın bir işaretidir. Akıntıyla beraber en çok görülen sıkıntı, kaşıntı ve yanmadır. İdrar yaparken daha belirgin olur. İdrar yolu enfeksiyonları ile çok karışır. Gerçek vajinal enfeksiyonunda vajen mukozası kızarık ve ödemlidir.
TRİKOMONAS VAJİNİTİ
Bu enfeksiyon cinsel yolla geçen ve en sık görülen enfeksiyonlardandır. Özel bir akıntı oluşturur. Çok bol, köpüklü, sarı yeşil renktedir. Genelde koku olmaz ancak aşırı enfeksiyonda koku da yapar. Kronikleşince miktarı azalır, renk gri veya açık yeşile döner. Sıklıkla cinsel ilişkide sancı olur. Vajende yanma kaşıntı vardır. Dış genitalde genelde bir şey olmaz. Trikomonas beraberinde alt idrar yolu enfeksiyonuna da neden olabilir. Bu yüzden idrar yaparken yanma da hissedilebilir. Vajen kızarıktır hassastır, rahim ağzında enfeksiyona bağlı küçük kanamalardan dolayı ‘çilek’ manzarası tipiktir.
Etken beyaz kürelerden biraz büyük kısa kuyruğu olan bir çeşit parazittir. Sperm gibi hareketli olarak mikroskopta vajinal akıntı içinde görülebilir. Enfeksiyon vajen pH’nı bazik yöne çevirmiştir ve şiddetli enfeksiyonda rahim ağzı ve vajen epitelini etkileyerek yanlışlıkla displazi tanısı aldırabilir. Bu nedenle tedaviden sonra smear tahlilini patolog tekrar isteyebilir.
Tedavi yolları
Vajeni asidik ortama getirmek dahi bu enfeksiyonu engelleyebilir. Ancak tam tedavi etmez. Tedavi Metronidazolle olur. 2*500 mg tb. 7 günlük alım yeterlidir. Metronidazol alkolle beraber alınmaz. Kanama bozukluğu ve sinir sistemi hastalıklarında yan etki yapabilir.
Trikomonas gebelerde de sık görülür. Metronidazol gebe ve süt veren annelerde kullanılamadığından, tedavi lokal olarak fitil şeklinde uygulanmalıdır.
KANDİDİYASİS
Bu enfeksiyon çok sık görülen vajinit türüdür ve cinsellikten uzaklaştırabilir. Bunun ayrıca ağrı yapan, depresyona neden olabilen, sosyal yaşamı etkileyen, yaşam kalitesini düşüren bir enfeksiyondur.
Kadınların yüzde 75‘inde yaşamların bir döneminde görülebilen bu enfeksiyonun yüzde 15-40 oranında tekrarlama ihtimali vardır. Vajinal akıntısı olan kadınların yüzde 10’unda, gebelerin ise üçte birinde bu mantar tespit edilir.
Hijyen bozulunca ortaya çıkabilir
Etkenin yüzde 80 Candida Albikans vardır. Genelde ağızda, boğazda, kalın bağırsakta ve vajende masum olarak bulunmaktadır. Fırsatçı enfeksiyon olarak vücudun genel direnci bozulan durumlarda veya vajenin lokal durumunun değiştiği durumlarda ortaya çıkar.
Gebelik durumunda; antibiyotikler, steroidler, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçların kullanımında, şeker hastalığında, yüksek oranda şeker içeren diyetlerde, genel düşkünlük gibi durumlarda, mantar enfeksiyonları fırsatçı enfeksiyon olarak kendini gösterir. Vajenin lokal hijyeninin bozulduğu durumlarda ve travmalarda mantar oluşabilir.
Çeşitli nedenlerle oluşabilir
Gebelikte sık görülmesine karşın yakınma olmadıkça tedavi şart değildir, genellikle lokal tedavi ile yardımcı olunur.
Doğum kontrol haplarının mantar yaptığına yönelik yanlış bir kanı vardır. Gebelikte vajen epitel hücrelerinin glikojen miktarının artması nedeni ile candida olmaktadır. Keza şeker hastalarında da aynı nedenle ve idrarda da şeker artışı nedeniyle mantar oluşmaktadır. Geniş etkili antibiyotiklerle vajen florasının dengesi bozulur, laktobasillus oranı düşer, candida üreme oranı artar.
Ortaya çıkaran etkenler
‘Mekanik iritasyon’ denilen vajinal duşlar, devamlı ıslaklık, vajen dokusunun yırtıldığı travmalar, ısı artımı, sentetik iç çamaşırları, hijyenik pedlerdeki bazı parfümler ve külotlu çoraplar mantar enfeksiyonlarına yol açar ve tekrarlamalarına neden olur. Yaz aylarında en çok karşılaşılan etkenlerden biri de tabi ki havuzlardır. Havuzun çok temiz olması bile bazen yeterli olmayabilir. Havlular, el teması, banyo suları, sık cinsel ilişki de mantar enfeksiyonlarına neden olabilir.
Candidiyasisli kadınların eşlerinde de taşıyıcılık oranı yüksektir, sadece peniste değil rektumda, menide, ağızda, idrarında taşıyıcı olabilir.
Beyaz küre dediğimiz hücreleri etkileyen ilaç kullanımında da candida gelişebilir. Bağışıklığın etkilendiği her durumda, aşırı streslerde bile vajen florası değişerek enfeksiyona yol açabilir, bu nedenle bekar gençlerde bile görülebilir.
Belirtileri ve tedavi yolları
Candidada en büyük şikâyet şiddetli kaşıntıdır, idrar yangısı, ilişkide sancı gibi şikayetler adet öncesi daha da artar. Şikayetler sıcaklarda ve geceleyin şiddetlenir. İkincil enfeksiyon olmadıkça genellikle koku olmaz. Akıntı koyu peynirimsi veya kesilmiş süt biçimindedir. Kokusuzdur. Ancak kronikleşince sulu ince akıntı olabilir. Naylon, dar hava geçirmeyen dar iç çamaşırları yasaklamak gerekir.
Tedavide lokal ilaçlar kremler ve oral ilaçlar kullanılır. Nistatin, klotrimazol, ketokonazol ıtrakonazol flukonazol etkin ilaçlardır. Kısa süreli veya uzun süreli tedavi uygulamaları vardır. Gebelerde vajinal fitil ve kremler uygulanır. Mikst enfeksiyon varsa tedavi edilir.
BAKTERİYEL VAJİNOSİS
Bu enfeksiyon vajende anaerobik bakterilerin ve Gardnerella vajinalis denilen mikrobun anormal çoğalması ile oluşur. Normalde az miktarda vajende bulunurken aşırı üreyip artmaları sonucu sıkıntı yaratırlar. İnce homojen, gri renkli, çok pis küf veya çürümüş balık kokulu akıntı en önemli bulgusudur. Beraberinde dış genital bölgede yanma şikâyeti olabilir. Vajen epiteli diğer vajinitlere göre normal görülürken vajen pH’ı 5,0-5.5 civarındadır. Akıntıdaki pis koku anerop bakterilerin salgıladığı aminlerden kaynaklanır. Akıntı mikroskobisinde vajinal flora kaybolmuştur. Laktobasiller kayıptır, lökositler görülmez. Vajinal akıntı kültürünün klinik önemi yoktur. Çünkü klinik şikâyeti olmayan hastaların yüzde 40’ında anaerob bakteriler ve G.vajinalis mikrobu üretilebilir.
Tedavi yolları
Şikâyeti olmayan bakteriyel vajinosisli kadınların tedaviye gereksinimleri yoktur. Şikâyetler bazen kendiliğinden kaybolur. Ancak bazen de doğum sonrası veya histerektomi sonrası hatta gebelerde amnion sıvısı enfeksiyonuna yol açabilirler. Bu nedenle doğum öncesi veya ameliyat öncesi tedavi edilmelidirler. Tedavide tek seçenek Metronidazol’dür (Falgyl, Biteral). 2*500 mg 7 günlük tedavi. Cinsel yolla geçtiği için eş tedavisi de gereklidir. İkici seçenek Ampisilin 4*500 mg 7 gündür.
GONOREAL VULVA-VAJİNİTİ
Bu enfeksiyona ‘Belsoğukluğu vajiniti’ de denilir. Vajen epiteli erişkin kadınlarda kalın olduğu için bu enfeksiyon kolay kolay oluşmaz. Ancak genç kızlarda ve menopozda vajen epitelinin zayıflığı nedeniyle gonoreal vajinit gelişebilir. Cinsel yolla geçeceği için enfekte kişilerle bulaşacaktır. Akıntı, yanma şikayeti olur. Tedavi edilmezse nadiren kendiliğinden geçebilir, tekrarlayan hastalık haline de dönebilir, yani kronikleşir. Tedavisi penisilindir.
ATROFİK VAJİNİT
Adet öncesi dönemlerde, süt verilen dönemlerde ve menopoz sonrasında vajene östrojen etkisi olmadığından vajen pH seviyesi anormal yükselir ve vajen mukozası çok incelir, vajen epiteli travmaya ve enfeksiyona yatkındır.
Enfeksiyon nedeniyle vajende kuruluk, yanma, cinsel beraberlikte sancılar oluşur, bazen kanlı akıntı, cinsel birliktelik sonrası kanamalar olabilir, tablo sekonder enfeksiyonla birlikte daha da ağırlaşabilir, tedavide östrojen kremleri uygulanır ve sekonder enfeksiyonun tedavi edilmesi gerekir.
YABANCI CİSİM VAJİNİTİ
Ergenlik çağındaki kızlarda yabancı cisim olarak kâğıt, pamuk gibi maddeler vajeni enfekte edebilir. Çocuklarda daha farklı maddeler de olabilir. Uzun süre kaldığında cisim gömülüp mesaneye ve rektumda fistüller oluşturabilir. Erişkinlerde en sık unutulmuş tamponlar, yaşlılarda uzun süre kalmış pesser halkaları enfeksiyon, hatta toksik şok tablosu oluşturabilirler.
KONDİLOMA AKÜMİNATA
HPV virüslerinin oluşturduğu siğillerdir ve daha çok dış kısımda görülebilir. Gebelerde olursa daha önemlidir. Vajinal doğum sırasında bebeğe geçme ihtimali nedeniyle sezaryen nedeni olurlar. Cinsel yolla bulaşır. Tedavisi koter, cerrahi çıkarım ve tıbbi tedavidir.
Sosyal Medya
Güncelleme Tarihi:2022-07-01 16:20:22
**İçeriklerimiz hastane hekimlerimiz tarafından bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza danışın.